Sözlük

Reklam ve ölçüm sözlüğü

Reklam panellerindeki kısaltmaların ne anlama geldiği, nasıl hesaplandığı ve Google Ads ile Meta’nın Türkçe arayüzünde hangi adla geçtiği. Altı temel terimin hesaplayıcılı sayfası, diğerleri için kısa tanımlar.

Hesaplayıcılı terimler

Her sayfada formül, mini hesaplayıcı, Google Ads ve Meta’daki Türkçe ad, “Diyelim ki” ile örnek hesap, sık yapılan yorum hataları ve resmî kaynaklar var.

Reklam maliyeti

CPAEdinme başına maliyet

Bir dönüşümün ortalama reklam maliyeti. Hedef CPA ve başabaş CPA kararlarının temeli.

CPA = Harcama ÷ Dönüşüm

Google Ads
EBM (Ortalama EBM, Hedef EBM)
Meta
Sonuç Başına Ücret
CPA nedir ve hesaplama

Reklam maliyeti

CPMBin gösterim başına maliyet

Bin gösterimin maliyeti. Maliyet artışının açık artırmadan mı, reklamdan mı geldiğini ayırır.

CPM = Harcama ÷ Gösterim × 1.000

Google Ads
BGBM (gBGBM, hBGBM)
Meta
CPM (1000 Gösterim başına Ücret)
CPM nedir ve hesaplama

Etkileşim

CTRTıklama oranı

Reklamı görenlerin yüzde kaçının tıkladığı. Kreatif ve mesaj kararlarında okunur.

CTR = Tıklama ÷ Gösterim

Google Ads
TO (tıklama oranı)
Meta
CTR (bağlantı tıklama oranı), CTR (Tümü)
CTR nedir ve hesaplama

Reklam maliyeti

CPCTıklama başına maliyet

Bir tıklamanın ortalama maliyeti. Hedef CPA’dan ödenebilecek en yüksek TBM’yi hesaplar.

CPC = Harcama ÷ Tıklama

Google Ads
TBM (Ort. TBM, Maks. TBM)
Meta
CPC (Bağlantı Tıklaması Başına Ücret)
CPC nedir ve hesaplama

Ölçüm

UTMKampanya URL parametreleri

Bağlantıya eklenen kampanya etiketleri. Trafiği GA4’te kaynağına ve kampanyasına göre ayırır.

?utm_source=…&utm_medium=…&utm_campaign=…

Google Ads
Nihai URL son eki, otomatik etiketleme
Meta
URL Parametreleri
UTM nedir ve link oluşturucu

Birim ekonomi

CACMüşteri edinme maliyeti

Bir yeni müşteriyi kazanmanın toplam maliyeti. CPA’dan farkı ve geri ödeme süresi.

CAC = Edinme giderleri ÷ Yeni müşteri

Google Ads
Hazır sütun yok; Müşteri edinme hedefi
Meta
Hazır sütun yok; hedef kitle segmentleri
CAC nedir ve hesaplama

Kısa tanımlar

Ayrı sayfası olmayan terimler ve kısaltmaların Türkçe karşılıkları. Ayrıntısı bağlantı verilen rehberde veya terim sayfasında.

Reklam metrikleri

ROASReklam harcamasının getirisi (return on ad spend)

Reklamlarla ilişkilendirilen gelirin reklam harcamasına oranı: ROAS = dönüşüm değeri ÷ reklam harcaması. Google Ads’te teklif stratejisi “Hedef ROAS”, rapor sütunu “Dönş. değeri/maliyet”; Meta’da satın almalar için “Alışveriş Reklam Harcamasının Getirisi” adıyla görünür.

ROAS rehberi Başabaş ROAS hesaplama

MER ve POAS

MER (marketing efficiency ratio) toplam ciroyu toplam reklam harcamasına böler ve platformların ilişkilendirme kurallarından bağımsızdır. POAS (profit on ad spend) gelir yerine katkı kârını reklam harcamasına böler.

ROAS, MER ve POAS farkı

TBMTıklama başına maliyet

CPC’nin Google Ads Türkçe arayüzündeki adı. Raporda “Ort. TBM”, teklifte “Maks. TBM” olarak geçer. Google Ads’te TBM’yi düşürmenin yolları rehberde, formül ve hesaplayıcı CPC sayfasında.

TBM düşürme rehberi CPC hesaplama

EBMEdinme başına maliyet

CPA’nın Google Ads Türkçe karşılığı. Yardım sayfalarında “Ortalama EBM”, teklif stratejisinde “Hedef EBM”, kampanya tablosunda “Maliyet / dönş.” olarak görünür.

CPA hesaplama

BGBMBin gösterim başına maliyet

CPM’nin Google Ads Türkçe karşılığı; teklif türlerinde görüntülenebilir BGBM (gBGBM) ve hedef BGBM (hBGBM) olarak da geçer. Meta’nın Türkçe arayüzü CPM kısaltmasını korur.

CPM hesaplama

TOTıklama oranı

CTR’nin Google Ads Türkçe karşılığı: tıklama ÷ gösterim. Arama Ağı kalite puanının bileşenlerinden biri “beklenen TO”dur.

CTR hesaplama

Dönüşüm oranı

Google Ads’in tanımıyla reklam etkileşimi başına elde edilen ortalama dönüşüm sayısının yüzde değeri: dönüşüm ÷ etkileşim. 1.000 etkileşimden 50 dönüşüm %5 demektir. Maliyetle bağı: CPA = TBM ÷ dönüşüm oranı.

CPA hesaplama

SıklıkFrequency

Meta’da bir kişinin reklamınızı ortalama kaç kez gördüğü: gösterim ÷ erişim. Meta, sıklık yükselirken performans düşüyorsa kitlenin reklam yorgunluğu yaşıyor olabileceğini ve kreatifi veya hedeflemeyi değiştirmenin yerinde olabileceğini belirtir.

Kreatif yorgunluğu rehberi CPM hesaplama

Google Ads ve ölçüm

Kalite Puanı

Google Ads Arama Ağı’nda anahtar kelime düzeyinde 1 ile 10 arasında gösterilen puan. Üç bileşeni var: beklenen tıklama oranı, reklam alaka düzeyi ve açılış sayfası deneyimi; her biri “ortalamanın üstünde, ortalama, ortalamanın altında” diye değerlendirilir. Google’a göre kalite puanı açık artırmaya giren bir değer değil, bir teşhis aracıdır.

Kalite puanını düzeltme

Anahtar kelime eşleme türleri

Google Ads’te bir anahtar kelimenin hangi aramalarda reklam gösterebileceğini belirler. Geniş eşleme: kelimeyi olduğu gibi yazarsınız, reklam ilgili aramalarda çıkabilir. Sıralı eşleme: kelime tırnak içinde yazılır ("tenis ayakkabısı"), reklam kelimenin anlamını içeren aramalarda çıkabilir. Tam eşleme: köşeli parantezle yazılır ([tenis ayakkabısı]), reklam aynı anlamı veya aynı amacı taşıyan aramalarda çıkabilir.

Eşleme türleri ve arama terimleri

Otomatik etiketleme (GCLID)

Google Ads’in tıklanan bağlantıya Google tıklama kimliğini (GCLID) ekleyen özelliği. Yeni hesaplarda varsayılan olarak açıktır; GA4’te manuel UTM etiketlemesine göre önceliklidir.

UTM link oluşturucu

Meta Pixel ve Conversions API

Meta Pixel, sitedeki satın alma gibi olayları ziyaretçinin tarayıcısından Meta’ya gönderir; Conversions API aynı olayları sunucudan gönderir. İkisi birlikte kullanıldığında aynı satın almanın iki kez sayılmaması için olay adı ve olay kimliği iki tarafta aynı olmalıdır.

Meta Pixel ve Conversions API rehberi

SEO ve GEO

GEO ve AEOGenerative engine optimization, answer engine optimization

GEO (üretken motor optimizasyonu), içeriğin ChatGPT, Gemini veya Google AI Overviews gibi yapay zeka yanıtlarında kaynak gösterilmesi ve markanın doğru anlatılması için yapılan çalışmadır. AEO doğrudan verilen cevabın kaynağı olmayı, SEO ise arama sonuçlarında görünmeyi hedefler.

GEO, SEO ve AEO farkı GEO danışmanlığı

llms.txt

Sitenin kök dizinine konan ve dil modellerine sitenin kısa özetini ve önemli sayfalarının açıklamalı bağlantılarını Markdown biçiminde veren metin dosyası. Bir standart değil, bir öneridir; Google, Google Arama’nın bu dosyaları kullanmadığını belirtir.

llms.txt rehberi

Kaynaklar

Kısa tanımlardaki platform adları resmî Google ve Meta yardım sayfalarından alındı; terim sayfalarının kendi kaynak listesi vardır. Son kontrol: 19 Ekim 2026.

  1. Hedef ROAS teklifi hakkında · Google Ads Yardım
  2. Dönüşüm oranı: Tanım · Google Ads Yardım
  3. Arama Ağı kampanyaları için kalite puanı hakkında · Google Ads Yardım
  4. Anahtar kelime eşleme seçenekleri hakkında · Google Ads Yardım
  5. Otomatik etiketleme hakkında · Google Ads Yardım
  6. Alışveriş Reklam Harcamasının Getirisi · Meta İşletme Yardım Merkezi
  7. Sıklık · Meta İşletme Yardım Merkezi

METRİKTEN KARARA.

Reklam rakamlarınızı birlikte okuyalım.

Projenizi anlatın